SEVERNA AMERIKA


Severna Amerika se da kažemo sastoji iz dva dela..Severne Amerike(Amerika i Kanada) i deo Latinske Amerike(područje od SAD do Panamskog kanala)



AMERIKA(S A D) :

Zvanični se zovu United States of America, skraćeno U.S.A ili U.S. Mnogo poznatija pod imenom Amerika, zemlja je Sjeverne Amerike, federalna republika od 50 država. Pored 48 kontinentalnih država koje su smještene srednjom širinom kontinenta, SAD u svom sastavu imaju i državu Aljasku, na sjeverozapadu kontinenta, kao i ostrvo državu Hawaii, u Pacifičkom okeanu.
SAD zauzimaju površinu od 9.529.063 km2 i imaju 270.262.000 stanovnika. Po površini, SAD su četvrta zemlja na svijetu (poslije Rusije, Kanade i Kine). Od ukupnog broja stanovnika 73,1% su bijelci, 12,0% crnci (Afro-amerikanci), 10,7 hispano- amerikanci, 3,5% azijati i 0,7% domoroci (Indijanci i Eskimi). Ukupni nacionalni dohodak iznosi 7.567,1 milijardi $, odnosno 28.495 $ po glavi stanovnika (per capita). Kao ilustracija visokog životnog standarda američkih građana, mogu poslužiti slijedeći pokazatelji: 84,9% domaćinstava posjeduje automobil; 93,9% telefon; 99,0% radio prijemnik; 98,3% TV; 68,4% klima uređaj; 77,1% mašinu za pranje rublja... Amerikanci dožive prosječno 73 godine života (muškarci) i 79 godine (žene).
Glavni grad države je Washington, koji je sa Distriktom Kolumbije (District of Columbia), osnovan 1790 godine. Najveći gradovi u SAD su: New York 7.380.000 stanovnika, Los Angeles 3.553.638, Chicago 2.721.547, zatim slijede Houston, Philadelphia, San Diego,... Glavna karakteristika SAD je klimatska raznolikost.

Prirodno okruženje varira od polarne do suptropke klime, pa od vlažnih kišnih šuma do suvih pustinja, zatim od grebenastih planinskih vrhova do ravnih prerija. Iako ukupni broj stanovnika SAD velik, na globalnom nivou, prosječna gustina naseljenosti iznosi samo 28,4 stanovnika na km2. Neka područja predstavljaju velike urbane koncentracije, a druga su potpuno nenaseljena.
Vjerovatno ni jedna zemlja na svijetu nema nema toliko rasa, etničkih i kulturnih raznolikosti kao što imaju SAD. Kao dokaz za to je postojanje domorodaca (native Americans: Indijanci, Aleuti, Eskimi), crnaca-porijeklom iz Afrike, koji su dovoženi kao robovi u SAD. Nacionalna homogenost karkter je obogaćen,testiran,i konstantno bivan redefinisan od strane desetina miliona imigranata koji su došli ovdje nadajući se boljim socijalnim,političkim,i ekonomskim prilikama nego što su imali u zemljama iz kojih su došli..
SAD su najveća svjetsku ekonomska sila, koja godišnje izveze roba u vrijednosti od 803, 2 milijardi $, a uveze 612,1 milijardi $. Nacionalno bogatstvo je djelomično odraz njihovih bogatih prirodnih resursa i izuzetno velike agrikulturne proizvodnje. Takođe, SAD imaju visoko razvijenu industriju i tehnologiju.



KANADA :

Kanada je druga po veličini zemlja na svijetu,ali ima otprilike stanovništva koliko i Kalifornija,koja predstavlja dvadeset peti dio njene veličine.Razlog je što je sjeverna Kanada (u kojoj vlada polarna i subpolarna klima)jedva naseljena.Većina Kanađana živi u južnom dijelu države.Više od 3/4 živi uvelikim gradovima od kojih su najveći Toronto, Montreal,Vankuver,Otava i Edmonton.Glavni grad Kanade je Otava,centar provincije Ontario,mada Otava nije i najveći grad u državi.Zvanični jezici su engleski i francuski jer je i većina stanovnika engleskog ili francuskog porijekla, iakoje u zadnja dva vijeka talas imigracije donio i ljude iz drugih zemalja.Kanadsko državno uređenje je parlamentarna demokratija ,i svi njeni predstavnici na državnom i provincijskom nivou su na izborima odabrani. Inače,riječ Kanada znači "selo" ili "zajednica" na jednom od indijanskih jezika. Indijanci,prvi stanovnici Kanade ,su bili izgradili složene odnose prije nego što su u Kanadu stigli prvi Evropljani,Vikinzi u XI vijeku.Vikinzi ubrzo odlaze, ali su Indijance potisnuli Francuzi i Englezi u XVI vijeku. Moderna Kanada je osnovana 1867.godine, od tri bivše britanske kolonije i od tada joj je pripojeno više provincija. Dobila je punu nezavisnost 1931.godine, ali je ostala član Komonvelta, tako da je usko vezana za Veliku Britaniju.
Kanadski razvoj je ohrabrio uspon mnogih oblika umjetnosti,tako da svaki veći grad ima simfonijski orkestar,operske centre,mnoštvo pozorišta i slično.Mnogi kanadski muzičari su ostvarili uspješne ,svjetske karijere,kao i ostali umjetnici iz ove zemlje.Kanada ima obilje rezervi šuma,minerala i čiste vode.

Kanada obuhvata gotovo čitavu Sjevernu Ameriku od 49°sjeverne geografske širine i 141° zapadne geografske dužine.Površina iznosi 9 970 610 km²,od kojih je 7,6% ili 755 180 km² prekriveno svježom vodom rijeka i jezera uključujući dijelove Velikih Jezera.Graniči sa Sjevernim Ledenim okeanom na sjeveru;na sjevero-istoku je Bafinov moreuz i Devisov kanal odvajaju od Grenlanda;na istoku Atlantski okean;na jugu SAD;na zapadu Pacifik i Aljaska.Postoji 6 prirodnih regija u Kanadi:Apalačke planine,područje Velikih Jezera i rijeke Sv.Lorenca, Kordiljera,Arktičkog arhipelaga, Kanadski štit i Unutrašnje ravnice.
Rijeke i jezera: Nijedna zemlja na svijetu nema toliko jezera kao što je to slučaj sa Kanadom. Uz Velika jezera na granici sa Sjedinjenim Američkim Državama, u Kanadi se nalazi još 31 jezero sa površinom od oko 1300 km². Dva kanadska najveća jezera su Superior i Hjuron. Dvije najveće rijeke u Kanadi su Sent Lorens i Mekenzi. Rijeka koja privlači najveću pažnju je zasigurno Nijagara,poznata po svojim prekrasnim vodopadima.
Klima: Zbog njene velike površine, u Kanadi nailazimo na različite klimatske uslove. Klimatski uslovi variraju od veoma hladne klime koja se sreće na sjeveru, u arktičkom pojasu, do umjerene klime koju nalazimo na jugu kanadske teritorije. Prosječne ljetnje temperature se kreću od 8°C na sjeveru, do 22°C na jugu zemlje. Sa druge strane, prosječne temperature u januaru iznose od -35°C na krajnjem sjeveru zemlje, do 3°C na jugozapadu. Iz ovih razloga nemoguće je govoriti o jedinstvenoj klimi u Kanadi, već o različitim klimatskim pojasevima. Treba reći i to da je klima bila značajan faktor u razvoju i naseljavanju zemlje, jer su prvenstveno naseljavani južniji predjeli, gdje je bilo toplije i gdje su postojale povoljnije prilike za uzgoj poljoprivrednih kultura.
Flora i fauna: Flora cijelog sjevernog dijela Kanade je arktička i sub-arktička. Centralni i južni dijelovi zemlje pokriveni su zimzelenim i listopadnim šumama. To je za kanadsku ekonomiju veoma značajan podatak. Takođe, vegetacija u Kanadi ima i komercijalnu vrijednost kao turistička atrakcija. Životinje u Kanadi su veoma slične onima u Sjevernoj Evropi i Aziji.Reprezentativne kanadske životinje su: crni medvjed, smeđi medvjed, vuk, kojot, lisica... Polarnih medvjeda ima u arktičkim predjelima, a u oblasti Britiš Kolumbija ima puma. Takođe, zastupljene životinjske vrste su jelen, bizon, divokoza...

Kanada ima oko 30 miliona stanovnika, sa značajnom tendencijom rasta, uglavnom zbog imigracionih trendova. Liberalni kanadski imigracioni program prihvata pridošlice iz svih krajeva svijeta.Većina Kanađana živi u gradovima, a gradovi se uglavnom nalaze uz južnu granicu. Najveći urbani centri nalaze se u provincijama Kvebek i Ontario.

LATINSKA AMERIKA :
Prostor Amerike otkriven 1492. obuhvata Latinsku I Anglo Ameriku. Latinsku Amerika se djeli na Srednju i Juznu Ameriku. Srednja Amerika obuhvata medjumorski pojas: zapadnoindijska ostrva, kao I Meksicku visiju. Juzna Amerika obuhvata: Gvajanske planine, Brazilske planine, Ande I Amazonsku ravnicu. Godine 1494. Papa Alexandar 6 je donio dokument po kome se Juzna Amerika djeli na Spasku(Zapadnu) I Portugalsku (Juznu) sferu. 1495. je doslo do promjene ovog dokumenta. Tada je granica pomaknuta ka zapadu da bi Brazil potpao pod vlast Portugalaca.

Latinska Amerika je bogata prirodnim resursima ali zbog nedovoljnog kapitala kao I zbog istorijskih faktora spada u najnerazvijenije dijelove svijeta. Prve slobodne drzave javljaju se u ovoj zemlji jos od 1821 godine, u odnsu na klasicni kolonijalizam stagnacija u razvoju. Latinska Amerika se nije mogla oduprijeti amerikolonizaciji, tako da su skoro svi gradovi Amerckog tipa. Pecat Latinskoj Americi dali su Spanci. To se narocito vidi u gradovima. Spanci su pokrstili veliki broj Indijanaca, pojednici su vlasnici zemlje, rudnika I sume. Rude obojenih metala: gvozdje, ugalj, nafta su prirodni resursi koje posjeduje Latinska Amerika. Poljoprivreda je zastupljena na hacijendama(plantaze) I latifundijama. Industrija je dosta slabo razvijena(prisutna je prehrambena, hemijska I textilna ind). Trgovina se odvija najvise sa SAD a zatim sa Evropom. Saobracaj na samom prostoru je razvijen, a sa SAD I Evropom je jos zivlji.

Latinsku Ameriku karakterise I nagli porast broja stanovnika. Trenutno ih je 450000000. To je najveca mjesavina naroda na Zemlji. Prirodni prirastaj je 20 promila. Gustina stanovnistva je neujednacena. Tropske oblasti imaju priblizno 55% stanovnika I to uz obale svjetskog mora. Veliki je broj evropskog stanovnistva, a tu je I domace stanovnistvo(Indijanci, crnci). Na ovom prostoru prisutan je uticaj I formiranje Spanskog I Portugalskog podrucja(jezik, pismo, katolicka religija). U novije vrijeme uticaj I prisustvo SAD po pitanju kapitala. Klima Latinske amerike zavisi od nadmorske visine I geografske sirine.